WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZYRODY DLA KLASY VI

Poziom konieczny – ocena dopuszczająca

Poziom podstawowy – ocena dostateczna

Poziom rozszerzony – ocena dobra

Poziom dopełniający – ocena bardzo dobra

I półrocze

WSZECHŚWIAT I ZIEMIA

• zna sposoby poznawania przyrody,

• wymienia zastosowania kalendarza,

• wymienia planety Układu Słonecznego,

• zna podstawowe wymiary Ziemi i pokazuje na globusie bieguny ziemskie,

• wymienia przykłady oddziaływań elektrostatycznych,

• wymienia przykłady przedmiotów przyciąga-nych przez magnes,

• wskazuje na globusie południki i równoleżniki, południk zerowy, równik, półkulę wschodnią i za-chodnią, oraz północną i południową,

• podaje przykłady źródeł światła z podziałem na naturalne i sztuczne,

• wymienia zasady bezpiecznego korzystania z urządzeń elektrycznych, oraz właściwego zachowania się podczas burzy,

• wymienia barwy podsta-wowe i dopełniające,

• wymienia daty pierw-szych dni pór roku,

• wie co to jest ruch obrotowy i obiegowy Ziemi,

• omawia teorię heliocen-tryczną M. Kopernika,

• podaje przykłady istnienie pola grawitacyjnego Ziemi,

• podaje różnice między planetami a gwiazdami, oraz planetoidami a meteorytami,

• zna czynniki umożliwiające istnienie życia na Ziemi, podaje przykłady wykorzystania sztucznych satelitów,

• wyjaśnia związek pozornej wędrówki Słońca po niebie z ruchem obrotowym Ziemi,

• podaje przykłady zjawisk które mają związek z istnieniem pola magnetycznego Ziemi,

• określa w stopniach położenie geograficzne wskazanych miejsc na mapie,

• potrafi zbudować prosty obwód elektryczny,

• potrafi narysować zjawisko rozchodzenia się światła, dzieli ciała na przezroczyste i nieprzez-roczyste podając przykłady,

• wyjaśnia jak powstaje cień, oraz zjawisko następowania dnia i nocy,

• potrafi narysować odbicie światła od powierzchni lustrzanych,

• wyjaśnia, kiedy następuje rozproszenie światła,

• potrafi podać przykład zjawiska rozszczepienia światła w przyrodzie,

• podaje przyczyny następowania pór roku, wyjaśnia dlaczego nie-które lata są przestępne,

• umie pokazać na globusie strefy oświetleniowe Ziemi,

• potrafi uzasadnić, że obserwacja jest ważnym sposobem poznawania świata,

• umie omówić zasługi Mikołaja Kopernika dla rozwoju nauk przyrodniczych,

• zna doświadczenie prze-prowadzone przez Isaaca Newtona, oraz wie co nazywamy polem grawitacyjnym,

• umie wymienić planety Układu Słonecznego porządkując je od najbliższej Słońcu do najdalszej,

• potrafi wymienić różnice między Ziemią a plane-tami-olbrzymami,

• umie wymienić skutki ruchu obrotowego Ziemi,

• potrafi wytłumaczyć na czym polegają oddziały-wania magnetyczne, oraz co nazywamy polem magnetycznym, zaznacza na rysunku bieguny magnetyczne,

• wyjaśnia do czego służy siatka geograficzna, zna cechy odróżniające równik od innych równoleżników,

• zna pojęcie szerokości i długości geograficznej, oraz określa w stopniach położenie geograficzne wskazanych miejsc,

• umie narysować prosty obwód elektryczny,

• wyjaśnia na przykładach co to są przewodniki i izolatory,

• potrafi wyjaśnić co nazywamy promieniem świetlnym,

• podaje przykłady zjawisk związanych z odbiciem i załamaniem światła,

• potrafi opisać zjawisko rozszczepienia światła,

• wyjaśnia, kiedy ciała mają barwę czarną, a kiedy białą,

• potrafi wyjaśnić prawo powszechnej grawitacji, oraz uzasadnić cel podejmowania lotów w kosmos,

• umie wyjaśnić kiedy magnesy przyciągają się, a kiedy odpychają,

• wyjaśnia różnice między biegunami magnetyczny-mi, a geograficznymi,

• potrafi odszukać punkty na globusie i na mapie, mając podane współ-rzędne geograficzne,

• potrafi wyjaśnić zjawisko zaćmienia Słońca i Księżyca, wykonując i omawiając schematy,

• umie wyjaśnić przyczynę różnic w długości dnia i nocy,

• wie, co to jest obraz pozorny,

• potrafi narysować pro-mień świetlny przecho-dzący z powietrza do innego ośrodka,

• zna ogólną budowę oka,

• umie objaśnić rysunek przedstawiający oświet-lenie Ziemi w pierwszych dniach pór roku,

• potrafi scharakteryzować poszczególne strefy oświetleniowe Ziemi,

MORZA I OCEANY

• wskazuje na mapie oraz globusie kontynenty i oceany, oraz odczytuje z mapy nazwy mórz oblewających Europę,

• wymienia przyczyny falowania wody, oraz nazywa strefy życia w morzu,

• dzieli zwierzęta na kręgowce i bezkręgowce ,podaje kilka przykładów,

• zna budowę zewnętrzną ryby pod kątem przystosowania do życia w wodzie,

• wymienia przykłady ssaków żyjących w wodzie,

• podaje przykłady skorupiaków morskich i opisuje ich budowę zewnętrzną na wybranym przykładzie,

• wymienia źródła dźwięków, wie do czego służy batyskaf,

• wyjaśnia dlaczego ludzie chętnie wypoczywają nad morzem,

• wymienia warunki niezbędne do życia zwierząt w jeziorze,

• zna budowę pierwotniaków ,wymienia elementy budujące komórkę zwierzęcą, podaje przykłady zwierząt żyjących w jeziorze,

• potrafi wymienić części ciała żaby oraz wymienia 2 przykłady płazów chronionych.

• wyjaśnia dlaczego woda morska jest słona, omawia warunki panujące na szelfie, odszukuje na mapie: rowy oceaniczne, podmorskie wyspy i łańcuchy górskie, pokazuje na mapie świata Prąd Zatokowy,

• potrafi scharakteryzować warunki świetlne panujące w poszczególnych strefach życia w morzu,

• umie odróżnić polipa od meduzy i wyjaśnić na czym polega symbioza ukwiała z rakiem pustelnikiem,

• potrafi wyjaśnić co to jest echo ,oraz do czego służy echosonda,

• umie wskazać na mapie i opisać trasę podróży Ferdynanda Magellana,

• potrafi wymienić korzyści, które człowiek czerpie z mórz i oceanów,

• omawia zmiany warunków życia w jeziorze w zależności od pór roku,

• potrafi omówić budowę stułbi,

• wymienia charakterystyczne cechy budowy stawonogów, podaje przykłady zależności pokarmowych w jeziorze,

• potrafi opisać czynności życiowe płazów na przykładzie żaby,

• umie pokazać na mapie trasę pierwszej wyprawy Krzysztofa Kolumba,

• potrafi pokazać granice poszczególnych oceanów, wyjaśnia , co nazywamy szelfem,

• zna pojęcie wysokości i długości fali oraz wyjaśnia przyczynę przypływów i odpływów,

• wskazuje charakterystyczne cechy polipa i meduzy,

• potrafi scharakteryzować czynności życiowe ryb oraz wyjaśnić przyczyny ich wędrówek,

• potrafi wytłumaczyć dlaczego wprowadzono limity połowów ryb,

• wie, na czym polega zjawisko linienia skorupiaków,

• umie wyjaśnić, co to jest fala dźwiękowa i na czym polega echolokacja,

• wie, na czym polega cudzożywność zwierząt,

• potrafi wymienić przystosowania stułbi do trybu życia,

• umie odróżnić stawonogi od innych zwierząt wodnych,

• potrafi wymienić przystosowania w budowie zewnętrznej płazów do życia na lądzie, oraz omówić rozwój żaby, porównując żabę i kijankę,

• umie pokazać na mapie wyspy odkryte przez Krzysztofa Kolumba,

• zna przyczyny zmiany zasięgu lądów i oceanów,

• porównuje warunki panujące przy powierzchni i w głębiach oceanicznych,

• potrafi scharakteryzować rafę koralową i panujące tam warunki życia,

• umie wyjaśnić przyczyny powstawania prądów morskich oraz ich wpływ na żeglugę i klimat,

• potrafi objaśnić na czym polega jajorodność i żyworodność ryb,

• umie omówić na przykładach przystosowanie ssaków do życia w wodzie,

• wie na czym polega znaczenie wypraw dawnych żeglarzy dla poznania świata,

• potrafi podać przykłady gospodarczego wykorzystania oceanów,

• potrafi przeprowadzić charakterystykę pierwotniaków,

• umie scharakteryzować faunę występującą w różnych strefach jeziora, oraz zna gatunki zwierząt, występujące tylko w czystych wodach,

II półrocze

ŻYCIE NA LĄDZIE

• potrafi odróżnić żmiję zygzakowatą od innych węży, oraz przedstawić właściwy sposób postępowania po ukąszeniu przez żmiję,

• zna budowę zewnętrzną ptaka, podaje przykłady ptaków odlatujących z Polski, wymienia kilka przykładów gatunków ptaków chronionych,

• potrafi podać ogólną charakterystykę ssaków, na wybranym przykładzie, oraz rozpoznaje wybrane gatunki ssaków chronionych w Polsce,

• umie wymienić charakterystyczne cechy pierścienic,

• zna sposób postępowa-nia w przypadku przycze-pienia się kleszcza,

• zna budowę ciała owada,

• umie nazwać części ciała ślimaka winniczka,

• potrafi wymienić podstawowe elementy klimatu,

• potrafi pokazać na mapie rozmieszczenie stref krajobrazowych,

• potrafi wymienić po kilka przykładów zwierząt i roślin występujących w poszczególnych strefach,

• potrafi wskazać na mapie strefę sawann, oraz odczytać z wykresu ilość opadów w porze deszczowej i suchej,

• wie na czym polegają trudne warunki życia na pustyni,

• wymienia typowe rośliny uprawne strefy śródziemnomorskiej,

• potrafi wskazać na mapie strefę lasów liściastych, nazwać warstwy lasu,

• potrafi pokazać na mapie granice strefy stepów,

• potrafi wymienić cechy drapieżników,

• zna zasięg tajgi i tundry, potrafi wymienić kilka przykładów występują-cych w niej roślin i zwierząt

• potrafi podać cechy budowy zewnętrznej gadów, które warunkują ich przystosowanie do życia na lądzie,

• umie porównać warunki życia w wodzie i na lądzie,

• potrafi wymienić cechy przystosowawcze ptaka do lotu,

• zna budowę pióra oraz ich rodzaje,

• na podstawie ilustracji umie wymienić charakte-rystyczne cechy dziobów i kończyn wskazanych ptaków,

• potrafi omówić znaczenie ptaków w przyrodzie,

• umie wymienić charakterystyczne cechy ssaków, zna rolę dżdżownic w użyźnianiu gleby,

• zna budowę poszczegól-nych części ciała owada,

• wie jakie jest pozytywne i negatywne znaczenie owadów dla człowieka,

• potrafi podać kryteria podziału kuli ziemskiej na strefy krajobrazowe,

• umie scharakteryzować klimat równikowy na podstawie danych z wykresów,

• potrafi oraz opisać wilgotny las równikowy, oraz jego znaczenie gospodarcze,

• potrafi scharakteryzować sawanny, pustynie, wyjaśnić, dlaczego w dolinie Nilu od tysięcy lat rozwija się rolnictwo,

• charakteryzuje klimat śródziemnomorski z uwzględnieniem atrakcji turystycznych,

• potrafi scharakteryzować strefę lasów liściastych wymieniając zwierzęta i rośliny występujące w tej części, oraz opisać roślinność stepową,

• umie porównać warunki życia w tajdze i tundrze,

• potrafi wymienić bogactwa mineralne tundry,

• zna proces rozmnażania się gadów,

• zna charakterystyczne cechy żmii zygzakowatej,

• umie objaśnić na przykładach pojęcia : gniazdowniki i zagniazdowniki, oraz wyjaśnić jakie znaczenie ma stałocieplność dla ptaków,

• umie wymienić przyczyny wędrówek ptaków, umie wymienić rodzaje wytworów skóry ssaków,

• potrafi opisać przystoso-wanie pająka do zdobywania pokarmu,

• zna rodzaje rozwoju owadów, oraz ich rolę w przyrodzie,

• potrafi scharakteryzować strefy krajobrazowe na terenie Europy,

• charakteryzuje warunki świetlne panujące w lesie równikowym,

• wymienia przystosowa-nia roślin do warunków panujących w porze deszczowej i suchej,

• zna warunki rozwoju tradycyjnego rolnictwa w strefie sawann,

• umie wymienić rodzaje pustyń,

• potrafi scharakteryzo-wać współczesne warun-ki życia w dolinie Nilu,

• potrafi scharakteryzo-wać roślinność śródziem-no-morską, oraz uprawy w tej strefie,

• potrafi wyjaśnić, dlaczego strefa śródziemnomorska nazywana jest kolebką cywilizacji,

• zna zależności pokarmo-we występujące w lesie,

• potrafi wytłumaczyć, dlaczego obszary strefy stepów odgrywają ważną rolę w wyżywieniu ludności świata,

• umie omówić klimat strefy północnych lasów iglastych, charakteryzu-jąc przystosowania roślin do warunków klimatycz-nych panujących w tajdze,

• potrafi scharakteryzować budowę żółwi, jaszczurek i węży, porównuje czyn-ności życiowe płazów i gadów ,uwzględniając ich przystosowania do warunków życia,

• zna rozmnażanie się ptaków, oraz budowę jaja,

• wskazuje podobieństwa i różnice między gadami i ptakami,

• umie scharakteryzować wybraną grupę ptaków,

• potrafi opisać czynności życiowe dżdżownicy,

• charakteryzuje pajęczaki – roztocze, np. kleszcze,

• zna rozwój owadów,

• umie omówić rozmnaża-nie się ślimaka winniczka,

• potrafi na podstawie analizy wykresów porównać klimaty,

• potrafi podać przyczyny istnienia różnych stref krajobrazowych,

• potrafi wyjaśnić przyczynę małej żyzności gleb w lesie równikowym,

• wie jakie są przystoso-wania zwierząt do życia w  lesie równikowym,

• umie porównać wygląd sawanny w porze deszczowej i suchej,

• potrafi scharakteryzować florę i faunę sawanny,

• potrafi scharakteryzować przystosowania zwierząt do zdobywania pokarmu w tej strefie,

• potrafi porównać krajobrazy różnych rodzajów pustyń,

• potrafi omówić florę i faunę pustyń,

• potrafi scharakteryzować przystosowania zwierząt do życia na pustyni,

• umie scharakteryzować makię śródziemnomorską,

• potrafi wymienić wady i zalety rozwoju turystyki w strefie śródziemnomorskiej,

• zna przystosowania gatunków zwierząt do życia w tajdze,

• wie, gdzie znajduje się strefa wiecznych mrozów, wskazuje te krainy na mapie,

• potrafi podać kilka przykładów zanieczyszczenia środowiska i wymienić podstawowe formy ochrony przyrody.

• zna warunki panujące na Antarktydzie,

• zna przystosowania pingwinów do życia w klimacie polarnym,

• potrafi wymienić przyczyny zmian w krajobrazie naturalnym,

• potrafi wyjaśnić pojęcie „wiecznej zmarzliny”,

• potrafi wymienić i scharak-teryzować faunę wód przybrzeżnych Antarktydy,

• umie porównać pory roku
  w tundrze,

• potrafi wyjaśnić dlaczego Antarktyda nazywana jest pustynią lodową,

• potrafi wymienić badaczy Antarktydy,

• potrafi pokazać na mapie trasy wypraw polarnych,

• potrafi omówić wkład Polaków w badania Antarktydy,

• potrafi wymienić przykłady działań międzynarodowych na rzecz ochrony przyrody ,