WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZYRODY DLA KLASY V

POZIOM KONIECZNY NA OCENĘ DOPUSZCZAJĄCĄ

POZIOM PODSTAWOWY NA OCENĘ DOSTATECZNĄ

POZIOM ROZSZERZAJĄCY NA OCENĘ DOBRĄ

POZIOM DOPEŁNIAJĄCY NA OCENĘ BARDZO DOBRĄ

PODSTAWOWE WŁAŚCIWOŚCI I BUDOWA MATERII

• wymienia ciała stałe w najbliższym otoczeniu

• umie narysować ułożenie cząsteczek w ciałach sta-łych, cieczach i gazach

• wskazuje w najbliższym otoczeniu przykłady ciał stałych, cieczy i gazów

• wskazuje po 2-3 przykłady zastosowania metali i niemetali

• wymienia przykłady mieszanin spotykanych w życiu codziennym

• wymienione mieszaniny dzieli na jednorodne i niejednorodne

• zna sposoby wykorzys-tania powietrza

• podaje sposoby zapobiegania korozji

• umie przygotować wodny roztwór soli, cukru itp.

• wymienia 2 czynniki przyspieszające rozpuszczanie

• podaje przykłady zjawisk fizycznych

• określa właściwości ciał stałych, cieczy i gazów

• podaje przykłady (1-2) występowania zjawiska rozszerzalności tempe-raturowej ciał stałych, cieczy i gazów

• klasyfikuje wskazane substancje na metale i niemetale

• wymienia 2-3 właści-wości wody i dwutlenku węgla

• wyjaśnia na czym polega gaszenie ognia

• wskazuje, który składnik powietrza bierze udział w spalaniu

• wymienia czynniki przyspieszające korozję

• potrafi wskazać sposób rozdzielenia mieszanin niejednorodnych

• klasyfikuje , popierając przykładami, oddziały-wania występujące w przyrodzie

• porównuje budowę ciał stałych , cieczy i gazów

• wyjaśnia pojecie „rozszerzalności temperaturowej”

• klasyfikuje podane substancje na proste i złożone

• omawia znaczenie naj-częściej występujących metali i niemetali

• wymienia minerały będące związkami chemicznymi

• umie narysować model pierwiastka i związku chemicznego

• porównuje mieszaniny jednorodną i niejednorodną

• omawia skład wybranych stopów

• wymienia pierwiastki wchodzące w skład powietrza

• tłumaczy na czym polega spalanie

• nazywa składniki tworzące roztwór

• wymienia sposoby rozdzielania mieszanin jednorodnych

• wskazuje przykłady utleniania zachodzące w organizmach żywych i z ich udziałem

• wyjaśnia istotę oddziały-wań, np.magnetycznych

• określa związek między budową a niektórymi właściwościami ciał stałych, cieczy i gazów

• wskazuje przykłady praktycznego zastoso-wania wiedzy nt. rozsze-rzalności temperaturowej ciał stałych, cieczy i gazów

• uzasadnia, dlaczego substancje dzielimy na proste i złożone

• porównuje właściwości kilku metali

• uzasadnia, że metale i niemetale to substancje proste

• umie narysować model budowy wybranych (np.2-3) związków chemicznych

• uzasadnia, dlaczego woda może stanowić przykład mieszaniny jednorodnej lub niejednorodnej

• wybiera sposób rozdzielenia mieszanin niejednorodnych

• wyjaśnia, dlaczego powietrze podtrzymuje palenie

• tłumaczy, dlaczego rdza jest przykładem związku chemicznego

• porównuje proces utleniania i spalania

• wyjaśnia , dlaczego podwyższona temperatura przyspiesza rozpuszczanie

• charakteryzuje proces krystalizacji

KRAINY POLSKI I ICH ROŚLINNOŚĆ

POLSKA – NASZA OJCZYZNA

• nazywa województwo, powiat, gminę w której mieszka

• odczytuje z mapy nazwy głównych krain geograficznych

• rozpoznaje najpospolitsze drzewa iglaste i liściaste

• wskazuje na mapie rzeki, jeziora, obszary bagienne

• zna państwa graniczące z Polską

• wymienia czynniki od których zależy żyzność gleby

• wyjaśnia , dlaczego korzystniejsze jest sadzenie lasów mieszanych niż jednogatunkowych

• odczytuje z mapy nazwy kilku obszarów leśnych

• nazywa gminy i województwa sąsiadujące z gminą i województwem, w którym mieszka

• opisuje epokę lodowcową

• odczytuje na mapie nazwy i wysokości największych wzniesień

• charakteryzuje poszczególne typy lasów

• wyjaśnia co wpłynęło na zmniejszenie się obszarów leśnych

• pokazuje na mapie dorzecze, dział wód, kanał

• nazywa władze gminy, powiatu, województwa

• charakteryzuje poszczególne rodzaje lasów i gleb

• wskazuje związek między rodzajem gleby, a typem lasu

• wyjaśnia, dlaczego drzewa iglaste są mniej odporne na zanieczysz-czenia niż liściaste

• opisuje bieg Odry i Wisły od źródeł do ujścia

• charakteryzuje typy jezior występujących w Polsce

POJEZIERZE MAZURSKIE – SŁODKOWODNE ŚRODOWISKO ŻYCIA

• pokazuje na mapie Pojezierze Mazurskie

• odczytuje z mapy nazwy kilku jezior

• wymienia czynniki niezbędne do życia roślin wodnych

• nazywa kilka roślin, które występują w strefie przybrzeżnej

• wskazuje różnice między środowiskiem lądowym a wodnym:

• wskazuje 2 – 3 cechy budowy, które stanowią przystosowanie rośliny do życia w wodzie

• rysuje i opisuje zasadnicze elementy komórki roślinnej

• nazywa substancje niezbędne do wytworzenia pokarmu przez rośliny

• zna osobliwości przyrodnicze, które można spotkać na Pojezierzu Mazurskim

• wyjaśnia, dlaczego zachodzi mieszanie się wody w jeziorze

• charakteryzuje przystosowanie roślin do warunków panujących w strefie przybrzeżnej

• zna budowę okrzemki

• omawia przebieg fotosyntezy

• charakteryzuje rolę wybranych organelli komórkowych

• wyjaśnia zasadność tworzenia obszarów chronionych na Pojezierzu Mazurskim

• uzasadnia, że występo-wanie roślin w jeziorze ma związek z przenika-niem światła

• wyjaśnia, dlaczego możliwe jest trwanie życia w jeziorze w okresie zimy

• podaje przykłady roślin występujących w posz-czególnych strefach jeziora

• charakteryzuje rolę organelli komórkowych

• dowodzi, że glony są roślinami

MORZE BAŁTYCKIE – SŁODKOWODNE ŚRODOWISKO ŻYCIA

• pokazuje na mapie : Morze Bałtyckie, ujście Odry, Wisły, jezioro przybrzeżne, mierzeję

• na zdjęciach rozpoznaje wybrzeże wysokie i niskie

• posługując się mapą, nazywa państwa leżące nad Bałtykiem

• posługując się mapą, nazywa największe rzeki wpadające do Morza Bałtyckiego

• podaje po 2 przykłady roli glonów w przyrodzie, medycynie i gospodarce człowieka

• wymienia charakterystyczne cechy pogody morskiej

• opisuje plechę morszczynu

• wymienia sposoby bezpłciowego rozmnażania glonów

• charakteryzuje działal-ność fal na wybrzeżu niskim i wysokim

• wyjaśnia jak powstaje bryza

• porównuje północne i południowe wybrzeże Morza Bałtyckiego

• opisuje rozmieszczenie glonów w morzu

• opisuje sposób rozmnażania się poznanych glonów

• objaśnia rolę prądów morskich w tworzeniu się mierzei, jezior przybrzeżnych, zalewów

• wyjaśnia powstawanie bryzy dziennej i nocnej

• charakteryzuje czynniki decydujące o rozmiesz-czeniu roślinności ( np. zasolenie)

• charakteryzuje sposoby rozmnażania bezpłciowego glonów

• charakteryzuje rolę glonów w przyrodzie, medycynie i gospodarce człowieka

ROŚLINY LĄDOWE

• wymienia 2 –3 przystosowania roślin do życia na lądzie

• rysuje mech płonnik

• wymienia po 3 –4 rośliny należące do nagonasiennych i okrytonasiennych

• nazywa części rośliny nasiennej

• objaśnia rolę korzenia, łodygi, liści

• opisuje budowę zewnętrzną liścia

• nazywa części kwiatu

• określa warunki niezbędne do kiełkowania nasion

• nazywa zasadnicze elementy budowy mchu

• podaje rolę mchów w przyrodzie i gospodar-ce człowieka ( 2-3 przy-kłady)

• rozróżnia: systemy korzeniowe, typy łodyg, liście pojedyncze i złożone, kwiaty i kwiatostany

• podaje przykłady owoców suchych i mięsistych

• wymienia 2-3 przykłady przystosowania owoców do rozsiewania

• uzasadnia konieczność wykształcenia przez rośliny poszczególnych przystosowań

• opisuje budowę liści mchu torfowca

• wskazuje różnice między roślinami nasiennymi a zarodnikowymi

• rozróżnia szyszki drzew szpilkowych

• porównuje system palowy i wiązkowy

• opisuje budowę zewnętrzną korzenia

• wymienia rodzaje pędów podziemnych

• rozpoznaje kształty blaszek liściowych

• rozpoznaje typy ulistnienia

• charakteryzuje typy ulistnienia

• charakteryzuje rolę poszczególnych elementów kwiatu

• wyjaśnia, w jaki sposób powstaje owoc

• charakteryzuje przystosowania owoców do różnych sposobów rozsiewania

• opisuje budowę nasienia

• porównuje warunki dla rozwoju roślinności w środowisku lądowym i wodnym

• uzasadnia, dlaczego mchy są najprostszymi roślinami lądowymi

• wyjaśnia związek budowy liści mchu torfowca ze zdolnością magazynowania wody

• opisuje przystosowania do środowiska występujące w budowie u wybranych grup roślin

• porównuje nago – i okrytonasienne

• podaje przykłady modyfikacji korzeni, łodyg, liści

• rozpoznaje 3 – 4 typy kwiatostanów

• opisuje poszczególne typy owoców

• wyjaśnia, na czym polega proces kiełkowania nasion

KRAJOBRAZY NIZIN

• pokazuje na mapie : pas pobrzeży, główne miasta i jeziora pobrzeży

• pokazuje na mapie pas nizin

• nazywa największe niziny

• określa zasady zachowa-nia się na terenie parku narodowego

• na podstawie rysunku nazywa części grzyba

• odróżnia jadalne gatunki grzybów od trujących

• rozpoznaje skrzypy, widłaki

• pokazuje na mapie położenie najważniej-szych miast na nizinach

• wymienia cechy klimatu Niziny Śląskiej i Niziny Podlaskiej

• opisuje warstwy lasu i przykłady organizmów w  nich występujących

• nazywa części ciała paproci

• wyjaśnia jak powstają wydmy

• opisuje atrakcje turystyczne pobrzeży

• wskazuje na mapie kotliny i wysoczyzny

• wyjaśnia przyczyny słabego zalesiania Niziny Wielkopolskiej

• charakteryzuje krajobraz Niziny Podlaskiej

• wymienia nazwy organizmów chronionych w Białowieskim Parku Narodowym

• charakteryzuje oddziaływania pomiędzy poszczególnymi warstwami w lesie

• opisuje charakterystycz-ne cechy grzybów

• określa pozytywną i ne-gatywną rolę grzybów

• wymienia cechy budowy, które ułatwiają rozpoznawanie grzybów

• charakteryzuje rolę skrzypów i widłaków obecnie i w przeszłości

• charakteryzuje Woliński Park Narodowy

• określa bogactwa mineralne i ich miejsca występowania na Nizinie Śląskiej

• porównuje warunki geograficzno- przyrodni-cze Niziny Wielkopolskiej i Mazowieckiej

• wyjaśnia pochodzenie jezior na Polesiu Lubelskm

• opisuje charakterystycz-ne cechy krajobrazu Puszczy Białowieskiej

• wyjaśnia, jaką rolę w lesie pełnią mikroorganizmy

• omawia sposoby rozmnażania się grzybów

• wyjaśnia nazwę „rośliny zarodnikowe”

KRAJOBRAZY WYŻYN

• wskazuje na mapie położenie wyżyn

• odczytuje na mapie położenie wyżyn

• odczytuje nazwy wyżyn

• opisuje działania człowieka na Wyżynie Śląskiej

• odczytuje nazwy głównych miast wyżyn

• podaje przykłady osobliwości znajdujących się na Wyżynie Krakow-sko – Częstochowskiej

• opisuje charakterystyczne cechy krajobrazu Wyżyny Śląskiej

• podaje przykłady niszczenia środowiska na Wyżynie Śląskiej

• opisuje w jaki sposób powstał krajobraz krasowy

• opisuje roślinność Wyżyny Krakowsko – Częstochowskiej

• wymienia uprawy występujące na Wyżynie Lubelskiej

• podaje przykłady świadczące o wpływie zanieczyszczeń środowiska na zdrowie mieszkańców

• wymienia zastosowanie węgla kamiennego

• charakteryzuje poszczególne elementy krajobrazu krasowego

• charakteryzuje gleby Wyżyny Lubelskiej

KRAJOBRAZY GÓR.PORZĄDKOWANIE ŚWIATA ROŚLIN

• wskazuje na mapie góry

• odczytuje nazwy najwyższych szczytów

• wymienia cechy pogody tatrzańskiej

• wymienia charakterystyczne cechy roślin

• opisuje zajęcia mieszkańców Gór Świętokrzyskich

• wymienia charakterystyczne cechy krajobrazu Tatr

• nazywa pietra roślinności w Tatrach

• omawia znaczenie porostów

• omawia zasługi Karola Linneusza

• poprawnie zapisuje nazwy gatunkowe

• opisuje krajobraz Gór Świętokrzyskich, Karkonoszy, Tatr

• oblicza temperaturę na podanych wysokościach

• charakteryzuje piętra roślinne w Tatrach

• charakteryzuje porosty

• charakteryzuje, popierając przykładami organizmy należące do poznanych podkrólestw

• podaje przykłady zjawisk krasowych w Górach Świętokrzyskich

• charakteryzuje wpływ działalności człowieka na przyrodę w Sudetach

• opisuje, stosując poznaną terminologię krajobrazy Tatr

• opisuje przystosowania roślin ułatwiające im ży-cie w surowym klimacie

• opisuje korzyści glonu i grzyba tworzących porost

• klasyfikuje poznane organizmy