WYMAGANIA EDUKACYJNE Z PRZYRODY DLA KLASY IV



Przy ustalaniu oceny za I półrocze obowiązują kryteria określone dla działów realizowanych w I półroczu, przy ustalaniu oceny na koniec roku obowiązują kryteria dotyczące wszystkich działów.



Poziom konieczny – ocena dopuszczająca

Poziom podstawowy – ocena dostateczna

Poziom rozszerzony – ocena dobra

Poziom dopełniający – ocena bardzo dobra

Przyroda i jej elementy

  • wyjaśnia co nazywamy przyrodą

  • wymienia elementy przyrody nieożywionej i ożywionej

  • zna cechy dobrego przyrodnika

  • nazywa przyrządy służące przyrodnikowi

  • odróżnia poszczególne przyrządy służące do obserwacji

  • wyjaśnia co nazywamy widnokręgiem

  • nazywa i wskazuje główne kierunki świata

  • wyjaśnia pojęcia: wschód, zachód, górowanie słońca

  • wymienia składniki pogody

  • nazywa rodzaje opadów

  • nazywa przyrządy służące do pomiaru poszczególnych składników pogody

  • odczytuje znaki z mapy pogody

  • wskazuje w najbliższym otoczeniu przykłady substancji

  • podaje przykłady substancji w różnych stanach skupienia, nazywa trzy stany skupienia

  • nazywa stany skupienia wody

  • na podstawie schematu omawia obieg wody w przyrodzie

  • zakłada hodowle fasoli lub rzeżuchy

  • wymienia nazwy zwierząt, które można hodować w pracowni

  • odróżnia elementy przyrody ożywionej i nieożywionej

  • określa przeznaczenie lornetki, lupy , mikroskopu

  • w dowolny sposób wyznacza kierunki główne

  • nazywa kierunki pośrednie

  • wymienia daty rozpo-częcia kalendarzowych pór roku

  • opisuje zmiany zachodzące w przyro-dzie wiosną, latem, jesienią, zimą

  • zaplanuje działania, które ułatwią zwierzętom przetrwanie zimy

  • odczytuje temperaturę dodatnią i ujemną

  • wymienia nazwy przy-rządów służących do obserwacji meteorologicznych

  • prowadzi dziennik obserwacji przyrody

  • na podstawie obserwacji określi właściwości drewna, metalu, wody, powietrza

  • charakteryzuje rolę wody występującej w stanie ciekłym

  • nazywa przemiany zachodzące pomiędzy różnymi stanami skupienia

  • na podstawie obserwacji nazywa zmiany stanu skupienia wody

  • wyjaśnia w jakim celu prowadzimy hodowlę

  • określa zasady postę-powania z hodowanymi organizmami

  • określa warunki niezbędne do hodowli ryb, chomika

  • wyjaśnia dlaczego wymienione elementy środowiska stanowią przyrodę nieożywioną

  • charakteryzuje czynniki warunkujące istnienie życia

  • uzasadnia konieczność posiadania każdej z cech przez obserwatora

  • wskaże, jakie elementy przyrody można obserwować

  • nazywa części mikroskopu

  • charakteryzuje sposoby wyznaczania kierunków

  • wyznaczy kierunki główne posługując się kompasem

  • wyjaśnia pojęcie: dzień równonocy wiosennej, przesilenie letnie, przesilenie zimowe

  • wyjaśnia, dlaczego lato jest okresem pełni życia i rozwoju

  • wyjaśnia jak powstają opady

  • scharakteryzuje rodzaje wiatrów

  • określi kierunek i siłę wiatru, posługując się wiatromierzem

  • odczytuje wysokość ciśnienia

  • opracuje mapę pogody, wykorzystując znaki graficzne

  • wymieni właściwości dowolnie wybranej substancji

  • zakłada hodowlę kryształów

  • określa warunki potrzebne do zmiany stanu skupienia wody

  • charakteryzuje rolę wody występującej w stanie stałym

  • wyjaśnia w jaki sposób powstają źródła i rzeki

  • zaplanuje obserwacje na podstawie założonej hodowli

  • wymienia warunki, w jakich należy prowadzić hodowle zwierząt w pracowni

  • prowadzi dziennik obserwacji hodowanych zwierząt

  • porównuje zmiany zachodzące w przyrodzie nieożywionej ze zmianami w przyrodzie ożywionej

  • wskazuje źródła poszerzania wiedzy

  • podejmuje próby wyciągania wniosków na podstawie obserwacji

  • przygotowuje mikroskop do pracy

  • wyznacza kierunki główne i pośrednie różnymi sposobami

  • wyjaśni w jaki sposób wyznaczyć kierunki, obserwując niebo nocą

  • porówna dokładność poszczególnych sposobów wyznaczania kierunków

  • charakteryzuje „ trasę wędrówki „ Słońca w ciągu roku

  • wyjaśnia przyczyny odlotów ptaków i snu zimowego zwierząt

  • porówna sposób powstania śniegu i gradu

  • wyjaśni, co to jest ciśnienie atmosferyczne

  • wyjaśnia, co to jest wyż, niż atmosferyczny

  • wyjaśnia jak powstają wiatry

  • omówi pogodę w swoim regionie

  • posługując się modelami, wyjaśnia pojęcia; atom, cząsteczka, substancja

  • charakteryzuje role wody występującej w stanie gazowym

  • wyjaśnia związek zachodzący miedzy zmianą stanów skupienia a niszczeniem skał

  • omawia role składników pogody w zmianach stanów skupienia wody

  • wykona zielnik

  • samodzielnie założy hodowlę

  • zaplanuje cel hodowli i jej obserwację

Budowa i czynności życiowe organizmów

Razem żyjemy na Ziemi – tak bardzo różni, tak bardzo podobni i tak bardzo od siebie zależni

  • wymienia narządy roślin i zwierząt,

  • wymienia różne sposoby poruszania się zwierząt,

  • wyjaśnia, w jakim celu organizmy rozmnażają się,

  • z podanych organizmów układa łańcuch pokarmowy,

  • nazywa wskazane narządy roślin i zwierząt,

  • wymienia czynności charakterystyczne dla organizmów żywych,

  • wskazuje części roślin służące do rozmnażania bezpłciowego,

  • rozmnoży roślinę doniczkową przez sadzonki,

  • wyjaśnia co nazywamy łańcuchem pokarmowym,

  • wskazuje przykłady i sposoby obrony roślin i zwierząt przed wrogami,


  • klasyfikuje organizmy na jednokomórkowe i wielokomórkowe,

  • wymienia przykładowe organizmy roślinne i zwierzęce należące do jednokomórkowych

  • wyjaśnia, dlaczego komórki jednego organizmu maja różna budowę,

  • wyjaśnia na czym polega samożywność i cudzożywność,

  • wyjaśnia cel wymiany gazowej u roślin i zwierząt,

  • nazywa dwa podstawowe sposoby rozmnażania się,

  • uzasadnia nazwy ogniw łańcucha: producenci, konsumenci,

  • uzasadnia kolejność ogniw w łańcuchu pokarmowym,


  • wskazuje podobieństwa i różnice między organizmami jedno i wielokomórkowymi,

  • uzasadnia, dlaczego komórki mają różny kształt i wielkość,

  • wyjaśnia sposoby produkowania pokarmu przez rośliny,

  • uzasadnia ,że rośliny maja zdolność ruchu,

  • porównuje sposób poruszania się organizmów żywych i elementów przyrody nieożywionej,

  • charakteryzuje sposoby rozmnażania bezpłciowego,

  • wyjaśnia, na czym polega rozmnażanie płciowe

  • wskazuje przykłady innych zależności niż pokarmowe miedzy organizmami

  • wyjaśnia rolę drobno-ustrojów w łańcuchu pokarmowym

Poznajemy nasze otoczenie

Przewodniki po bliższej i dalszej okolicy. Rzeźbiarze krajobrazu-formy terenu. Wędrujemy po Polsce

  • rysuje plan prostych przedmiotów w skali 1:1, 1:10 ,

  • odczytuje informacje zapisane w legendzie planu, mapy,

  • zna pojęcie : poziomica,

  • wskazuje na rysunku: wysokość względną, bezwzględną, podnóże, szczyt,

  • wymienia czynniki rzeźbiące krajobraz,

  • określa w jaki sposób człowiek przekształca krajobraz,

  • nazywa formy terenu,

  • nazywa formy terenu występujące w krajo-brazie okolicy,

  • posługując się mapą hipsometryczną, wskaże położenie gór, wyżyn, nizin,

  • wskazuje na mapie rzeki i jeziora,

  • odszuka na mapie Polski swój region i miasto


  • wskazuje różnice między planem i mapą

  • odczytuje obiekty przedstawione na planie, wykorzystując znaki topograficzne,

  • porównuje dokładność informacji przedstawio-nych za pomocą planu i mapy,

  • wyszukuje na planie nazwy ulic,

  • korzystając z mapy hipsometrycznej, nazywa formy terenu,

  • opisuje zmiany w wyglą-dzie góry które są efektem działania wód opadowych,

  • podaje przykłady krajobrazów naturalnych oraz częściowo i całko-wicie przekształconych przez człowieka,

  • wskazuje elementy krajobrazu naturalnego i przekształconego przez człowieka w najbliższej okolicy,

  • odczytuje z mapy nazwy krain geograficznych, rzek, miast,


  • definiuje skale planu,

  • zapisuje i odczytuje skalę liczbową,

  • przedstawia skalę w postaci liniowej,

  • wyjaśnia na czym polega orientowanie planu,

  • wyjaśnia na czym polega uogólnienie mapy,

  • na podstawie mapy poziomicowej odczytuje wysokość względną,

  • porównuje mapę poziomicową z mapą ogólnogeograficzną,

  • określa wysokości bez-względne nizin, wyżyn, gór,

  • wyjaśnia pojęcie depresji,

  • charakteryzuje działanie sił zewnętrznych jako rzeźbiarza krajobrazu,

  • wyjaśnia, w jaki sposób woda niszczy skały,

  • charakteryzuje wpływ sił wewnętrznych na zmiany w krajobrazie,

  • odróżnia pagórek od góry,

  • wyjaśnia, pojęcie: dolina, kotlina,

  • na podstawie mapy hipsometrycznej wskazuje położenie podanych krain geograficznych,


  • na podstawie odległości na planie między obiek-tami oblicza wymiary rzeczywiste,

  • zorientuje plan za pomocą kompasu,

  • zorientuje plan bez pomocy przyrządów,

  • wykorzystując różne mapy, porówna liczbę szczegółów,

  • wskaże związek liczby szczegółów ze skalą mapy,

  • określa formy terenu na podstawie mapy poziomicowej,

  • wyjaśnia pojęcie : wietrzenie skał,

  • określa rolę wiatru jako rzeźbiarza krajobrazu,

  • podaje przykłady form terenu powstałych na skutek działalności człowieka,

  • określa wysokości względne pagórka, wzgórza, góry,

  • konstruuje dłuższą wypo-wiedź pisemną opisując krajobraz okolicy,

  • wskazuje przykłady działań sił zewnętrznych i wewnętrznych w krajobrazie okolicy,

  • porównując barwy na mapie z barwami w legendzie,

  • określa przybliżone wysokości form terenu,

  • wskazuje elementy krajo-brazu Polski ukształtowa-ne przez lądolód,

  • zaproponuje miejsca, które warto zwiedzić i ciekawe trasy wycieczek

Życie na ziemi

  • wskazuje na mapie zbiorniki wodne,

  • pokazuje na mapie położenie zbiorników wód słonych i słodkich,

  • wymienia przykładowe nazwy tych zbiorników,

  • wskazuje przystosowanie ryb do życia w wodzie,

  • wymienia główne elementy rzeki,

  • określa warunki panujące w biegu rzeki,

  • charakteryzuje warunki panujące w wysokich partiach gór,

  • nazywa piętra roślinności w lesie,

  • wymienia po 2 przykłady organizmów roślinnych i zwierzęcych żyjących w poszczególnych piętrach,

  • wyjaśnia, czym różni się łąka od lasu,

  • wyjaśnia dlaczego nie wolno wypalać traw,

  • rozpoznaje cztery podstawowe zboża uprawiane w Polsce,

  • wymienia rośliny okopowe uprawiane na polach,

  • wymienia kilka gatunków roślin i zwierząt, które można spotkać w parkach,


  • wymienia przykładowe organizmy żyjące w wo-dach słodkich i słonych,

  • wyjaśnia konieczność posiadania przez organizmy specjalnych przystosowań do życia w biegu górnym,

  • określa warunki panujące w biegu dolnym,

  • charakteryzuje znaczenie lasów (2-3 argumenty),

  • wyjaśnia w jaki sposób należy zachować się w lesie,

  • określa znaczenie gospodarcze łąk,

  • wyjaśnia dlaczego pole jest przykładem krajo-brazu przekształconego przez człowieka,

  • rozpoznaje pospolite szkodniki upraw,

  • wyjaśnia , dlaczego krajobraz miejski to dzieło człowieka,

  • określa zasady zachowania się w parku,


  • porównuje ilość wody słodkiej i słonej na Ziemi,

  • charakteryzuje warunki życia w środowisku wodnym,

  • wyjaśnia ,w jaki sposób oddychają zwierzęta żyjące w wodzie,

  • charakteryzuje przysto-sowanie roślin do życia w wodzie,

  • nazywa organizmy żyjące w poszczególnych odcinkach rzeki,

  • wyjaśnia różnice miedzy wodami stojącymi i płynącymi,

  • przyporządkowuje organizmy do odcinków rzeki, w których występują,

  • wymienia czynniki warun-kujące życie w wodzie,

  • wyjaśnia, dlaczego w ob.-szarach ubogich w roślin-ność żyje niewiele zwierząt,

  • wyjaśnia dlaczego lasy zaliczane są do najwięk-szych bogactw naturalnych,

  • opisuje zmiany zacho-dzące na łące w różnych porach roku,

  • wymienia gatunki roślin występujące na łące,

  • podaje przykłady wyko-rzystania zbóż i roślin okopowych,

  • wyjaśnia, jakie rośliny nazywamy chwastami,

  • wyjaśnia, w jakim celu zakłada się w miastach parki,

  • wymienia nazwy drzew i krzewów rosnących w parkach,

  • wyjaśnia związek miedzy głębokością zbiornika a ilością organizmów żywych,

  • wyjaśnia, dlaczego orga-nizmy wodne mogą przetrwać zimę przy dnie zbiorników,

  • wymienia cechy charakterystyczne 3 grup organizmów, żyjących w środowisku wodnym,

  • wyjaśnia w jaki sposób rzeka rzeźbi krajobraz,

  • porównuje przystoso-wanie organizmów żyjących w biegu górnym z organizmami żyjącymi w biegu dolnym,

  • wyjaśnia zależność ilości organizmów żywych od rodzaju środowiska,

  • wyjaśnia, co to jest próchnica,

  • wyjaśnia, w jaki sposób powstaje gleba,

  • przyporządkowuje nazwy gatunków roślin do charakterystycznych barw łąki,

  • wskazuje powiązania między organizmami występującymi na łące,

  • wyjaśnia rolę organiz-mów glebowych żyjących na łące,

  • wymienia gatunki zbóż, z których wyrabia się mąkę, kaszę,

  • wyjaśnia, od czego zależy wartość wypoczynkowa parku,

  • wskazuje podobieństwa i różnice miedzy parkiem a ogrodem botanicznym,

Człowiek i środowisko

Zagrożenia środowiska przyrodniczego

  • wskaże 3-4 przyczyny zanieczyszczeń środowiska,

  • wymieni źródła zanieczyszczeń wód, gleb, atmosfery,

  • podaje przykład zaśmiecenia środowiska,

  • wymienia miejsca w najbliższej okolicy, w których można odpocząć,

  • wskaże 3 sposoby ratowania środowiska,

  • wyjaśni, dlaczego nie można niszczyć zieleni,

  • posortuje odpady według informacji na pojem-nikach na śmieci,

  • poda nazwę najbliższego rezerwatu, parku krajobrazowego, parku narodowego,


  • określa, jakie skutki dla człowieka ma zanieczyszczenie gleby,

  • poda przykłady odnawial-nych i nieodnawialnych zasobów przyrody,

  • wyjaśnia, jakiego typu śmieci są najgroźniejsze dla środowiska ,

  • wskaże, jak należy pos-tępować ,aby zmniejszyć ilość śmieci,

  • określa, jakie czynniki stanowią zagrożenie dla środowiska, w którym mieszka,

  • wyjaśni, dlaczego należy ograniczyć kupowanie towarów w opakowaniach jednorazowych,

  • uzasadni, dlaczego las należy pozostawić w czystości,

  • wskazuje na mapie położenie najbliższych parków, rezerwatów,

  • wskaże przykłady świadczące o tym, że przyroda sama potrafi unieszkodliwić część zanieczyszczeń,

  • scharakteryzuje źródła zanieczyszczeń powietrza, wody, gleby,

  • wyjaśnia, dlaczego wzrasta ilość odpadów,

  • wyjaśnia, co to są odpady stałe,

  • wskaże działania które mogą wpłynąć na po-prawę stanu środowiska,

  • wyjaśni, jaka rolę pełnią rośliny w oczyszczaniu powietrza,

  • zaplanuje program oszczędnościowy dla domu,

  • wymieni nazwy kilku parków narodowych,

  • określa sposób zacho-wania się w parkach narodowych


  • wyjaśni, na czym polega proces samooczyszcza-nia się,

  • wyjaśnia, jak powstają kwaśne deszcze,

  • dowiedzie , że zatrucie jednego składnika środowiska powoduje zniszczenie pozostałych,

  • omawia wpływ tworzenia dzikich wysypisk na środowisko,

  • przewidzi skutki nadmier-nego zaśmiecenia środowiska,

  • wyjaśni związek czystoś-ci środowiska ze stanem zdrowia mieszkańców,

  • wyjaśni pojecie: cywilizacja,

  • wskaże położenie kilku parków narodowych,

  • przyporządkuje nazwy parków do ich symboli,

  • zaprezentuje informacje na temat najbliższego parku,

Tajemnice ciała
  • zna pokarmy pochodze-nia roślinnego i zwierzę-cego,

  • nazywa substancje, które są dostarczane organizmowi z pożywie-niem,

  • wymienia pokarmy bogate w witaminy,

  • wyjaśnia, kiedy odczu-wamy pragnienie, a kiedy głód,

  • wymienia narządy two-rzące układ pokarmowy,

  • odczytuje z opakowań skład produktów spożywczych,

  • odczyta termin przydatności produktu do spożycia,

  • poprawnie zachowuje się w czasie spożywania posiłku,

  • wymienia przykłady zawodów, które wymagają dużego wysiłku fizycznego,

  • wymienia zasadnicze narządy budujące układ nerwowy,

  • nazywa substancje zaliczone do używek,

  • wymienia podstawowe czynności człowieka,

  • wymienia układy człowieka,

  • nazywa podstawowe narządy człowieka,

  • wskaże główne elementy szkieletu,

  • poda przykładowe formy wypoczynku,


  • podaje przykłady pokar-mów należących do grup o dużej zawartości białek, cukrów, tłuszczów, wita-min i soli mineralnych,

  • umie podzielić pokarmy według w/w wymienio-nych kryteriów,

  • wyjaśnia, dlaczego nie można jeść ciągle tych samych pokarmów,

  • wyjaśnia dlaczego spoży-wanie zbyt dużej ilości cukrów jest szkodliwe,

  • na podstawie analizy diagramu wymienia składniki, z których zbudowane jest ciało człowieka,

  • pokazuje na modelu lub na sobie położenie posz-czególnych narządów,

  • wyjaśnia, dlaczego ważne jest dokładne żucie pokarmu,

  • wyjaśnia, dlaczego należy spożywać pokarmy świeżo przygotowane,

  • wyjaśnia, w jaki sposób organizm wykorzystuje pokarm,

  • wskazuje sytuacje, w których wzrasta zapotrzebowanie na tlen,

  • wymienia podstawowa funkcję układu nerwowego,

  • wyjaśni, w jaki sposób można usprawnić prace układu nerwowego,

  • poda przykłady społecznych skutków alkoholizmu,

  • określa rolę układu pokarmowego, oddechowego , ruchu,

  • określa rolę szkieletu,

  • wymienia układy warunkujące ruch organizmu,


  • wyjaśnia ,w jakim celu się odżywiamy,

  • wyjaśnia role białek w organizmie,

  • omawia dlaczego zima i wiosna to okres częstych przeziębień,

  • porównuje składniki ciała ze składnikami pożywienia,

  • opisuje procesy zacho-dzące w jamie ustnej,

  • objaśnia co dzieje się z pokarmem po zakoń-czeniu trawienia,

  • wymienia podstawowe zasady żywienia,

  • wyjaśnia, dlaczego nale-ży kupować produkty po-chodzące z gospodarstw ekologicznych,

  • zaplanuje jakie pokarmy dostarczą organizmowi ucznia kl. IV niezbędnych składników pokarmowych,

  • wyjaśnia cel wymiany gazowej,

  • porównuje zużycie tlenu w trakcie wykonywania różnych czynności,

  • zapisuje schemat przedstawiający spalanie pokarmu,

  • na przykładzie pracy mięśni wyjaśni role układu nerwowego,

  • wyjaśni wpływ używek na funkcjonowanie organizmu,

  • wyjaśni ,dlaczego palenie papierosów jest groźne,

  • wskazuje powiązania miedzy różnymi czynnościami życiowymi w organizmie,

  • określa rolę układu kostnego i mięśniowego w wykonywaniu ruchów,

  • wyjaśni na czym polega wypoczynek czynny i bierny,

  • zaplanuje rozkład dnia,

  • wyjaśnia ,dlaczego należy ćwiczyć systema-tycznie na lekcjach wychowania fizycznego,

  • wyjaśnia, do czego organizm zużywa energię zawartą w pokarmach,

  • opisuje skutki niedoboru witamin,

  • wyjaśnia ,dlaczego pokarmy bogate w witaminy należy spożywać na surowo,

  • uzasadnia dlaczego należy spożywać urozmaicony pokarm,

  • uzasadnia, dlaczego wegetarianizm jest niewskazany w okresie dojrzewania,

  • wskazuje miejsca, w których pokarm ulega chemicznemu przekształceniu,

  • wymienia skutki niewłaś-ciwego odżywiania się,

  • zaplanuje jadłospis na dwa dni,

  • wyjaśni, dlaczego należy ograniczyć spożywanie chipsów, hamburgerów itp.,

  • określa rolę krwi w pro-cesie wymiany gazowej,

  • wyjaśnia, w jaki sposób wykorzystywana jest energia uzyskana ze spalania pokarmu,

  • wyjaśnia, jaki związek za-chodzi między odżywia-niem i oddychaniem,

  • wyjaśni, jaką rolę pełni układ nerwowy w prawi-dłowym funkcjonowaniu organizmu,

  • przygotuje dane na temat skutków sięgania po używki,

  • wyjaśni na czym polega zależna i niezależna od woli człowieka praca mięśni,

  • podaje przykłady mięśni pracujących niezależnie od woli człowieka,

  • wyjaśni, dlaczego powinny zostać zapew-nione właściwe warunki do pracy umysłowej,


Zanim zostaniesz rodzicem

  • nazywa elementy żeńskiego i męskiego układu rozrodczego,

  • nazywa organ, w którym rozwija się zapłodniona komórka jajowa,

  • określa, co to jest ciąża i jak długo trwa,

  • wymienia podstawowe zasady uregulowanego i higienicznego trybu życia,

  • wymieni zmiany świad-czące o rozpoczęciu się okresu dojrzewania,

  • wymieni zmiany w za-chowaniu zachodzące w okresie dojrzewania,

  • wymienia niebezpieczeń-stwa, na jakie narażony jest młody człowiek podczas kontaktów z nieodpowiedzialnymi rówieśnikami,

  • wymieni podstawowe zasady higieny, jakich należy przestrzegać w okresie dojrzewania,


  • wskaże różnice w zainte-resowaniach i sprawności kobiety i mężczyzny,

  • nazywa komórki rozrod-cze męską i żeńską,

  • wyjaśnia ,dlaczego należy dbać o higienę narządów rozrodczych,

  • wyjaśnia, dlaczego do powstania nowego życia potrzebna jest kobieta i mężczyzna,

  • nazywa etapy po narodzeniu,

  • zaplanuje różne formy wypoczynku,

  • wyjaśni, dlaczego niektórzy dojrzewają wcześniej, a inni później,

  • wymieni, wskaże zmiany w zainteresowaniach związane z okresem dojrzewania,


  • wyjaśni związek zaintere-sowań z rolą w rodzinie kobiety i mężczyzny,

  • wyróżnia zewnętrzne i wewnętrzne narządy rozrodcze żeńskie,

  • rysuje komórki rozrodcze,

  • wskazuje narządy, w których powstają żeńskie i męskie komórki rozrodcze,

  • wyjaśnia, na czym pole-ga proces zapłodnienia,

  • wyjaśni, dlaczego plano-wanie zajęć jest ważne dla prawidłowego funk-cjonowania organizmu,

  • wyjaśni przyczyny powstawania trądziku młodzieńczego,

  • wyjaśnia na czym polega koleżeństwo, przyjaźń,

  • wymienia kosmetyki do pielęgnacji cery w okresie dojrzewania,


  • wyjaśni związek rozwoju muskulatury ze sprawnością,

  • wymieni kobiece i męskie cechy charakteru,

  • określa funkcje poszcze-gólnych narządów układu rozrodczego,

  • wyjaśnia wpływ trybu życia matki na rozwijający się płód,

  • wskaże, jakie zmiany w psychice pojawiają się w okresie dojrzewania,

  • wyjaśni, na czym polega odpowiedzialność,

  • wskaże przykłady zadań, obowiązków w których młody człowiek wykaże się odpowiedzialnością,

  • wyjaśnia, dlaczego powinniśmy być tolerancyjni,

  • wyjaśnia, dlaczego nie należy oglądać brutalnych filmów, gier komputerowych itp. ,

  • wyjaśnia jakie problemy może pomóc rozwiązać rodzic, pielęgniarka, lekarz, pedagog

Kiedy zachorujesz

  • wymieni objawy chorób zakaźnych,

  • podaje przyczyny chorób współczesnego człowieka,

  • wymieni przyczyny chorób nowotworowych,

  • zna najprostsze choroby zakaźne,

  • wymieni czynniki ułat-wiające kształtowanie odporności,

  • wymieni przyczyny zatruć pokarmowych,

  • zna sposoby zabezpie-czenia produktów spożywczych przed psuciem się,

  • wymieni zasady zapobiegania chorobom odzwierzęcym,

  • wyliczy przyczyny chorób pasożytniczych,

  • wymieni nazwy innych niż owsiki pasożytów człowieka,


  • wyjaśni jakie czynniki sprzyjają zakażeniu,

  • wymieni drogi szerzenia się chorób zakaźnych,

  • wie jak należy postępo-wać w stosunku do osób niepełnosprawnych,

  • wyjaśni dlaczego nie należy lekceważyć grypy,

  • scharakteryzuje objawy anginy,

  • wyjaśni na czym polega higieniczny tryb życia,

  • wyjaśni , dlaczego nałogi są szkodliwe,

  • wskaże przykłady wpływu mikroorganizmów na psucie się żywności,

  • wymieni przykładowe choroby odzwierzęce,

  • wskaże ogólne zasady zapobiegania chorobom pasożytniczym,

  • wymieni reguły postępo-wania które uchronią człowieka przed zaraże-niem się pasożytami,


  • wyjaśni jakie choroby nazywamy zakaźnymi,

  • nazwie drobnoustroje wywołujące choroby zakaźne,

  • scharakteryzuje wygląd i usposobienie osoby dotkniętej chorobą Downa,

  • wymieni zasady postępo-wania w przypadku zachorowania na anginę,

  • wyjaśni pojęcie: profilaktyka,

  • wyjaśni role szczepień ochronnych w kształto-waniu odporności,

  • wymieni objawy towarzy-szące zatruciom,

  • wyjaśnia pojęcie : pasożyt,

  • wymienia objawy owsicy,

  • podzieli pasożyty na wewnętrzne i zewnętrzne i poda ich przykłady,


  • wyjaśni, w jakich sytuac-jach zapadamy na choroby zakaźne,

  • wskaże różnice między nowotworem złośliwym i łagodnym,

  • wyjaśni pojęcia: choroba wrodzona, alergia,

  • wymieni zasady postępo-wania w przypadku zachorowania na chorobę zakaźną,

  • scharakteryzuje świnkę, odrę , różyczkę,

  • wskazuje różnice między odpornością wrodzoną a nabytą,

  • wyjaśni, czym się różni szczepionka od surowicy,

  • wskaże pozytywne zna-czenie mikroorganizmów w przemyśle,

  • opisuje zachowanie zwierząt chorych na wściekliznę,

  • wyjaśnia konieczność objęcia hodowanych zwierząt opieką weterynaryjna,

  • wskazuje sytuacje i miej-sca, w których może dojść do zarażenia się pasożytami,

  • wymienia cechy przystosowujące pasożyty do ich trybu życia,

Bezpieczeństwo podczas gier i zabaw

  • wymienia podstawowe zasady bezpieczeństwa podczas gier i zabaw,

  • wymienia przyczyny wypadków w domu, na podwórku, w drodze do i ze szkoły i w najbliższym otoczeniu,

  • wyjaśnia jak należy przechodzić przez jezdnię,

  • zakłada opatrunek,

  • wyjaśnia jak postępować w przypadku podejrzenia złamania lub zwichnięcia kończyny,

  • określa kogo należy zawiadomić w razie wypadku,


  • wymienia objawy skręceń,

  • nazywa objawy złamań,


  • wyjaśnia, dlaczego należy unieruchomić kończynę w wypadku podejrzenia złamania lub zwichnięcia


Ocenę celującą otrzymuje uczeń który spełnia wymagania wszystkich poziomów a ponadto oprócz wymagań na ocenę bardzo dobrą spełnia następujące warunki:



Ocenę niedostateczną – otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań koniecznych tzn: