WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY V

POZIOM PODSTAWOWY

POZIOM PONADPODSTAWOWY

OCENA DOPUSZCZAJĄCA

OCENA DOSTATECZNA

OCENA DOBRA

OCENA BARDZO DOBRA

KSZTAŁCENIE LITERACKIE I KULTUROWE

Czytanie

Opanował technikę czytania

Opanował technikę czytania i doskonali ją pod względem dykcji, intonacji, akcentowania.

Czyta tekst głośno w miarę płynnie i wyraziście

Czyta tekst płynnie, poprawnie pod względem dykcji, intonacji, akcentowania

Czytanie ze zrozumieniem

Czyta ze zrozumieniem krótki tekst

Odróżnia przekaz literacki od pozaliterackiego

Czyta ze zrozumieniem tekst informacyjny, notatkę prasową, tekst poetycki.

Czyta ze zrozumieniem teksty dłuższe oraz tekst niewspółczesny.

Dostrzega obecność symboli

Lektura

Przeczytał tekst we fragmentach.

Poszukuje odpowiedzi na postawione pytania.

Odnajduje w czytanym tekście fragmenty wskazujące na czas i miejsce akcji, bohaterów, narratora, narrację.

Opowiada o zdarzeniach tworzących akcję w utworze.

Rozumie pojęcie fikcji literackiej.

Potrafi wyjaśnić, na czym polega chronologiczny i nie chronologiczny układ zdarzeń.

Porządkuje wydarzenia według określonego kryterium np. chronologicznie.

Odróżnia narrację 3-osobową od 1-osobowej.

Zwraca uwagę na problematykę utworu.

Wskazuje motywy wędrowne w utworze.

Wnioskuje o cechach bohaterów na podstawie ich zachowania (charakterystyka pośrednia).

Poetyka

Odróżnia prozę
od wiersza

Dostrzega specyfikę języka poetyckiego.

Zna pojęcia: epitet, porównanie, przenośnia, wyraz dźwiękonaśladow-czy, uosobienie

Rozpoznaje w tekście epitet, porównanie, przenośnię, wyraz dźwiękonaśladowczy, uosobienie.

Odróżnia ujęcie metafo-ryczne od dosłownego.

Odróżnia pojęcie podmiotu lirycznego od narratora.

Próbuje zanalizować utwór liryczny.

Gatunki literackie

Zna pojęcie mitu

Nazywa cechy gatunkowe

Wskazuje w tekście przykłady ilustrujące cechy gatunkowe.

Potrafi porównać cechy gatunkowe mitu i legendy

Zna pojęcie legendy

Nazywa cechy gatunkowe

Wskazuje w tekście przykłady ilustrujące cechy gatunkowe.

Potrafi porównać cechy gatunkowe legendy i mitu

Zna pojęcie bajki

Nazywa cechy gatunkowe

Wskazuje w tekście przykłady ilustrujące cechy gatunkowe.

Potrafi porównać cechy gatunkowe bajki i baśni

Zna pojęcie powieści.

Nazywa cechy gatunkowe

Wskazuje w tekście przykłady ilustrujące cechy gatunkowe.

Potrafi porównać cechy gatunkowe opowiadania i powieści

Wiedza o kulturze

Dostrzega specyfikę plastycznych środków wyrazu

Zna podstawowe pojęcia z zakresu wiedzy o teatrze, filmie, czasopismach, radiu i telewizji

W wypowiedziach czynnie stosuje słownictwo z zakresu wiedzy o kulturze.

Podejmuje próby interpretacji, oceny i wartościowania dzieła kulturowego.

Sprawnie posługuje się słownictwem charakterystycznym dla różnych tekstów kultury.

Korzystanie ze źródeł informacji

Wie, z jakiego słownika skorzystać, by wyjaśnić pisownię wyrazu.

Objaśnia znaczenie oraz pisownię wyrazów, korzystając ze słowników.

Korzysta ze „Słownika ortograficznego, „Słownika języka polskiego”, encyklopedii, internetu stosownie do potrzeb.

Biegle posługuje się „Słownikiem ortograficznym”, „Słownikiem języka polskiego” i encyklopedią.

Świadomie z nich korzysta, samodzielnie sporządza notatki.

KSZTAŁCENIE JĘZYKOWE

Formy wypowiedzi

Próbuje zredagować krótkie opowiadanie odtwórcze.

Umie zapisać dialog.

W miarę samodzielnie redaguje poznane formy wypowiedzi.

Pisze opowiadanie odtwórcze na wskazany temat z zastosowaniem wybranego czasu narracji i układu zdarzeń.

Próbuje wprowadzać dialog i elementy opisu do opowiadania

Podejmuje próby pisania opowiadania twórczego

Redaguje opowiadanie twórcze.

Bardzo dobrze potrafi zredagować opowiadanie odtwórcze, urozmaica dialogiem, opisem.

Próbuje zredagować opis.

W miarę samodzielnie redaguje opis.

Redaguje opis postaci literackiej i rzeczywistej z elementami charakterystyki, opis obrazu, krajobrazu

Bardzo sprawnie posługuje się tą formą wypowiedzi.

Próbuje zredagować sprawozdanie

W miarę samodzielnie redaguje sprawozdanie, zachowując porządek chronologiczny.

Samodzielnie pisze sprawozdanie, posługując się środkami językowymi zwięźle wyrażającymi treść.

Bardzo dobrze posługuje się tą formą wypowiedzi.

Próbuje zredagować podpis do fotografii, dedykację, wpis do pamiętnika, życzenia okolicznościowe

W miarę samodzielnie redaguje podpis do fotografii, dedykację, wpis do pamiętnika, życzenia okolicznościowe

Samodzielnie redaguje podpisy do fotografii, dedykację, wpis do pamiętnika, życzenia okolicznościowe

Bezbłędnie redaguje podpis do fotografii, dedykację, wpis do pamiętnika, życzenia okolicznościowe

Próbuje zredagować instrukcję

W miarę samodzielnie redaguje instrukcję.

Potrafi poinstruować, np. jak ubrać się na wycieczkę rowerową

Bardo dobrze redaguje instrukcję.

Próbuje zredagować streszczenie

Próbuje streszczać krótki tekst.

Samodzielnie streszcza wybrane teksty

Streszcza w myśl zasady „maksimum treści- minimum słów”

Komunikacja

Odczytuje intencje wypowiedzi

Różnicuje formuły powitalne w zależności od adresata i sytuacji komunikacyjnej

Odczytuje i wyraża intencje wypowiedzi

(radzi,. informuje, pociesza, przyrzeka, grozi, upomina, zaprasza, pyta prosi rozkazuje, proponuje).

Objaśnia znaczenie utartych związków frazeologicznych

Stosuje w wypowiedziach znane związki frazeologiczne.

Inicjuje i rozwija dialogi w zależności od intencji wypowiedzi i sytuacji komunikacyjnej

Wypowiedzenie

Wskazuje podmiot, orzeczenie i określenia.

Wskazuje związki wyrazowe w zdaniu.

Wpisuje zdanie w poda-ny wykres (proste przykłady).

Odróżnia zdanie pojedyncze od złożonego

Rozróżnia zdanie i równoważnik zdania.

Z podanych zdań pojedynczych tworzy zdanie złożone.

Przekształca zdanie na równoważnik i na odwrót.

Układa zdania pojedyncze rozwinięte według podanego schematu.

Przekształca zdanie pojedyncze na złożone
i odwrotnie.

Wyróżnia w zdaniu zespoły składniowe, wskazuje wyraz nadrzędny i podrzędny.

Nazywa części zdania i sposób ich wyrażania.

Klasyfikuje rodzaje wypowiedzeń, podaje ich przykłady.

Z dużą swobodą posługuje się różnymi wypowiedzeniami.

Części mowy

Rozróżnia czasownik w tekście.

Odmienia czasownik przez osoby, liczby, czasy, nazywa rodzaj.

Tworzy bezokolicznik od formy osobowej i odwrotnie.

Rozróżnia postać(aspekt) czasownika.

Rozpoznaje formy czasowników
we wszystkich trybach.

Wskazuje związki czasownika.

Określa formę gramatyczną czasowników

Stosuje w zdaniu czasow-niki w różnych formach.

Tworzy czasownik dokona-ny od niedokonanego.

Poprawnie odmienia czasownik typu umiem, rozumiem, idę.

Poprawnie stosuje formy trybów.

Określa znaczenie trybów czasownika i biegle odmienia czasownik w trybie rozkazującym i przypuszczającym.

Rozróżnia rzeczownik w tekście.

Odmienia przez liczby, nazywa rodzaj.

Odmienia przez przypadki proste przykłady rzeczowników

Wskazuje związki rzeczownika.

Uzasadnia pisownię wyrazów odwołując się do odmiany rzeczownika

W odmianie rzeczownika przez przypadki wyróżnia temat oboczny, oboczności i końcówkę.

Rozróżnia przymiotnik w tekście

Odmienia przez liczby, nazywa rodzaj.

Odmienia przez przypadki proste przykłady przymiotników.

Tworzy związki przymiotni-ka z rzeczownikiem, określa ich formę.

Potrafi stopniować proste przykłady przymiotników.

Stosuje w zdaniach przymiotniki w różnych formach.

Stopniuje przymiotniki nieregularne.

Wskazuje podobieństwa oraz różnice między przymiotnikiem a przysłówkiem.

Wskazuje liczebnik

Odmienia liczebniki.

Rozpoznaje w zdaniu liczebnik główny, porząd-kowy, ułamkowy, zbiorowy.

Zastępuje i zapisuje słowem liczebnik
w odpowiednim przypadku.

Stosuje poprawne formy liczebników.

Wskazuje przysłówek.

Stosuje przysłówki w wypowiedzeniach.

Tworzy przysłówki od przymiotników

Stopniuje przysłówki.

Rozróżnia wśród przysłów-ków inne niż odprzymiot-nikowe (odpowiadające
na pytania: gdzie? kiedy?)

Ortografia*

Zna podstawowe zasady ortograficzne oraz interpunkcyjne.

Poprawnie pisze przyimek z rzeczownikiem

Stosuje odpowiednią interpunkcję
w zdaniu złożonym

Poprawnie zapisuje formy czasowników typu: wziąć, zgiąć

Poprawnie stosuje „nie” z różnymi częściami mowy.

Poprawnie stosuje zasady pisowni -by z czasownikami i innymi częściami mowy.

Poprawnie stosuje j, i po spółgłoskach i po samogłoskach.

Poprawnie zapisuje ą, ę oraz om, em, on, en w wyrazach.