WYMAGANIA EDUKACYJNE Z HISTORII DLA KLASY V

Uczeń powinien:

POZIOM PODSTAWOWY

OCENA DOPUSZCZAJĄCA

CZAS W HISTORII

• narysować linię chronologiczną i zaznaczyć na niej podane daty,

• umieścić na linii chronologicznej wydarzenia z czasów p.n.e. i n.e.

• umieć określić wiek podanego wydarzenia,

• rozumieć pojęcia: linia chronologiczna, wiek

STAROŻYTNY WSCHÓD

• pokazać na mapie historycznej: państwa: Egipt, Palestyna; rzeki: Nil: morza: Morze Śródziemne: Miasta: Jerozolima

• rozumieć pojęcia: starożytność, faraon, wielobóstwo, jedynobóstwo, Biblia,

• rozpoznać na ilustracjach budowle starożytnego Egiptu (piramidy, świątynie),

STAROŻYTNA GRECJA

• pokazać na mapie historycznej Grecję,

• zapamiętać nazwy geograficzne i wskazać na mapie miasta: Ateny, Olimpia: morza: Morze Śródziemne: góry: Olimp

• znać imiona najważniejszych bogów: Zeus, Hades, Posejdon,

• rozumieć pojęcie: mit,

STAROŻYTNY RZYM

• umieścić na linii chronologicznej datę narodzin Chrystusa

• wskazać na mapie starożytną Italię i Rzym

• znać imiona postaci mitologicznych i historycznych: Romulus, Juliusz Cezar, Chrystus

• rozumieć pojęcia (objaśniając je): imperium, niewolnik, cesarz,

• wiedzieć, że Rzym uważany był za stolicę świata starożytnego

• kojarzyć nauczanie Jezusa Chrystusa z początkiem chrześcijaństwa,

• opisać los niewolnika.

OCENA DOSTATECZNA

CZAS W HISTORII

• umieć określać wydarzenia w kategorii wcześniejsze późniejsze

STAROŻYTNY WSCHÓD

• nazwać kontynent i wskazać na mapie historycznej położenie geograficzne Egiptu oraz Palestyny

• znać imiona postaci historycznych i biblijnych (Jahwe, Mojżesz),

• rozumieć pojęcia: państwo, papirus, despota, mumia, prorok,

• wyjaśnić przeznaczenie budowli (piramida, świątynia),

• rozpoznać pismo obrazkowe na ilustracjach,

STAROŻYTNA GRECJA

• określić położenie geograficzne Grecji na mapie historycznej,

• pamiętać imiona postaci historycznych i mitologicznych: Aleksander Macedoński, Prometeusz, Dedal i Ikar, Herakles

• wiedzieć, jakimi dziedzinami opiekowali się bogowie: Zeus, Hera, Posejdon, Atena, Apollo, Hades, Afrodyta

• rozumieć pojęcia: państwo-miasto, pięciobój, tragedia, komedia

• wymienić dyscypliny olimpijskie,

• wymienić style architektury greckiej,

• wymienić dzieła Homera i określić ich tematykę.

STAROŻYTNY RZYM

• umieścić na linii chronologicznej daty: 753 r. p.n.e. 476 r. p.n.e. ,

• wskazać na mapie granice imperium rzymskiego

• pamiętać nazwy geograficzne (wskazując na mapie): Tybr, Sycylia, Płw.Apeniński, Roma

- znać imiona postaci historycznych i mitologicznych: Spartakus, Romulus i Remus, Mars

• rozumieć pojęcie (objaśniając je): legiony,

• wskazać przyczyny niewolnictwa w starożytności,

• wymienić najważniejsze osiągnięcia cywilizacyjne Rzymian (technika, budownictwo, prawo),

• wymienić główne założenia religii chrześcijańskiej

OCENA DOBRA

CZAS W HISTORII

• obliczyć na wybranych przykładach, ile lat upłynęło od wskazania wydarzenia p.n.e. do czasów współczesnych (w przybliżeniu)

• przyporządkować wydarzenie do połowy wieku (pierwsza połowa, druga)

STAROŻYTNY WSCHÓD

• określić położenie Egiptu i Palestyny,

• znać imiona postaci: Re, Dawid Salomon,

• rozumieć pojęcia: sarkofag, sfinks, hieroglify, balsamowanie, monarchia despotyczna, Dekalog, Stary Testament,

• wyjaśnić związek między warunkami naturalnymi a zajęciami i życiem ludności (Egipt, Palestyna),

• odczytać informacje z materiału ikonograficznego w podręczniku
  i opowiedzieć o pracy egipskiego chłopa.

POZIOM PONADPODSTAWOWY

OCENA DOBRA

STAROŻYTNA GRECJA

• zaznaczyć na linii chronologicznej czas powstania poznanych państw (Egipt, Palestyna, Grecja). -zapamiętać i pokazać na mapie: Morze Jońskie, Morze Egejskie, Macedonia, Sparta, Azja Mniejsza, Troja

• znać imiona postaci historycznych i mitologicznych: Dionizos, bohaterów wojny trojańskiej: Achilles, Hektor, Parys

• wymienić antropomorficzne cechy bogów greckich

• wymienić zadania zgromadzenia ludowego w Atenach

• wymienić, jakie skarby kultury znajdują się na Akropolu

• wyjaśnić symbolikę mitów: o Prometeuszu, Heraklesie, Dedal i Ikar

• rozpoznać na materiale ikonograficznym style architektury greckiej

• opisać na podstawie ilustracji wygląd teatru greckiego.

STAROŻYTNY RZYM

• odczytać z mapy historycznej nazwy mieszkańców starożytnej Italii,

• na postawie mapy określić terytorium cesarstwa zachodnio-rzymskiego i wschodnio-rzymskiego,

• znać imiona postaci historycznych: Oktawian, August, Attyla, Konstantyn Wielki,

• rozumieć pojęcia: romanizacja, prawo rzymskie, kodeks,

• znać zadania urzędników rzymskich: konsula, trybuna ludowego, senatu,

• wyjaśnić przyczyny wybuchu powstania Spartakusa,

• wykazać, na czym polegał związek chrześcijaństwa z judaizmem..

OCENA BARDZO DOBRA

CZAS W HISTORII

• rozumieć umowności rachuby czasu

• podać przykłady innych sposobów mierzenia czasu

STAROŻYTNY WSCHÓD

• umieć zlokalizować państwa Starożytnego Wschodu na mapie,

• porównać terytorium i granice państw starożytnych ze współczesnymi,

• wskazać różnice i podobieństwa między religią żydowską a egipską,

• wykazać wpływ kultury starożytnego Wschodu na współczesność,

• wyjaśnić, dlaczego niektóre nauki rozwinęły się właśnie w Egipcie,

• wyjaśnić przyczyny istnienia nieograniczonej władzy faraona,

• znać funkcje i rozumieć hierarchiczny układ społeczeństwa egipskiego.

STAROŻYTNA GRECJA

• odczytać z mapy przebieg podbojów Aleksandra Macedońskiego,

• porównać warunki naturalne i zajęcia ludności w Grecji oraz Egipcie,

• porównać wierzenia Egipcjan i Greków,

• porównać teatr grecki ze współczesnym,

• porównać igrzyska sportowe starożytności ze współczesnymi olimpiadami,

• ocenić Aleksandra Macedońskiego jako wodza i polityka,

• określić wpływ kultury greckiej na współczesność,

• porównać style w architekturze greckiej

• porównać sposób sprawowania władzy w Atenach z rządami w Egipcie,

• wskazać powiązania między uprawianiem sportu a wierzeniami religijnymi Greków,

• określić skutki podbojów Aleksandra Macedońskiego.

STAROŻYTNY RZYM

• odczytać ze współczesnej mapy geograficznej kraje, które wchodziły w skład imperium rzymskiego,

• wyjaśnić rzymską zasadę dziel i rządź wobec ludów podbitych,

• zinterpretować słowa Horacego: Grecja zdobyta podbiła dzikich zwycięzców

• wyjaśnić, dlaczego kultura romańska oddziaływała na ówczesny świat

• porównać chrześcijaństwo z wierzeniami Greków i Rzymian

• wskazać wpływ dorobku Rzymian na współczesną cywilizację,

• wykazać wyższość organizacji armii rzymskiej nad wojskami innych państwa,

• wymienić etapy podbojów rzymskich.

Uczeń powinien:

POZIOM PODSTAWOWY

OCENA DOPUSZCZAJĄCA

POCZĄTKI I ROZWÓJ PAŃSTWA POLSKIEGO

• zaznaczyć na linii chronologicznej daty: chrztu Polski, zjazdu gnieźnieńskiego, koronacji Bolesława Chrobrego

• wskazać na mapie: siedziby plemion Polan i Wiślan, obszar państwa Mieszka I, grody: Gniezno, Poznań, Kraków

• znać: imiona historycznych władców państwa polskiego, nazwę dynastii: Piastowie, imiona świętych: Wojciech, Stanisław

• rozumieć pojęcia (objaśniając je): koronacja, królestwo, książę, dynastia, gród, rycerz, duchowny, zakonnik,

• wiedzieć o przynależności plemion polskich do rodziny Słowian,

• skojarzyć panowanie Mieszka I z chrystianizacją kraju,

• umieć wyjaśnić pochodzenie nazwy Polska.

POLSKA PODZIELONA – ROZBICIE DZIELNICOWE

• umieścić na linii chronologicznej daty: wydania statutu Bolesława Krzywoustego, sprowadzenia Krzyżaków do Polski,

• rozumieć pojęcia: testament, dzielnica, podział dzielnicowy, mieszczanie, rynek, zamek, osada,

• opowiedzieć o obyczajach rycerskich

ROZKWIT PAŃSTWA POLSKIEGO

• umieścić na linii chronologicznej wydarzenia: koronacja W. Łokietka, założenie Akademii Krakowskiej, koniec panowania Piastów.

• wskazać na mapie: dzielnice: Małopolska, Wielkopolska, Pomorze Gdańskie

• rozumieć pojęcia: monarchia, zjednoczenie kraju.

OCENA DOSTATECZNA

POCZĄTKI I ROZWÓJ PAŃSTWA POLSKIEGO

• wskazać na mapie: - siedziby poznanych plemion polskich, sąsiadów Polski,
  w X w. grody: Kalisz, Kołobrzeg, Gdańsk, Wrocław, rzeki: Wisła, Odra, krainy geograficzne: Wielkopolska, Małopolska, Pomorze Zachodnie, Pomorze Gdańskie,

• znać imiona postaci historycznych: Otton III, Gall Anonim,

• rozumieć pojęcia (objaśniając je): chrystianizacja, misja, metropolia, biskupstwo, arcybiskupstwo, danina, możni, drużyna, styl romański, średniowiecze,

wymienić koronowanych władców z dynastii piastowskiej,

określić pozycję Gniezna w państwie wczesnopiastowskim,

• wymienić w porządku chronologicznym poznanych władców z dynastii Piastów,

• wskazać na zagrożenie państwowości polskiej ze strony Niemiec,

• określić charakter wierzeń Słowian,

• znać największe dokonania polityczne: Mieszka I, Bolesława Chrobrego, Bolesława Śmiałego, Bolesława Krzywoustego,

• wymienić podstawowe cechy stylu romańskiego.

POLSKA PODZIELONA – ROZBICIE DZIELNICOWE

• skojarzyć: rozbicie dzielnicowe z postacią B. Krzywoustego,

• sprowadzenie Krzyżaków z postacią Konrada Mazowieckiego

• wskazać na mapie: dzielnicę senioralną, dzielnice dziedziczne synów Bolesława Krzywoustego,

• rozumieć pojęcia: statut, cech, mistrz krzyżacki,

• przedstawić przyczyny wydania statutu przez Bolesława Krzywoustego sprowadzenia Krzyżaków do Polski,

• wykazać łupieżczy charakter wypraw tatarskich na Polskę.

ROZKWIT PAŃSTWA POLSKIEGO

• wskazać na mapie: miejsca ważnych wydarzeń: Płowce, Kalisz, twierdzę Malbork,

• terytorium państwa polskiego za Wł. Łokietka i za K. Wielkiego.

POZIOM PONADPODSTAWOWT

OCENA DOBRA

POCZĄTKI I ROZWÓJ PAŃSTWA POLSKIEGO

• zaznacz na linii chronologicznej daty: pokoju w Budziszynie, obrony Głogowa

• wskazać na mapie: Łużyce, Milsko, Miśnię, Grody Czerwieńskie, Ruś Kijowska, grody: Niemcza, Budziszyn, Głogów

• znać legendarny rodowód Piastów,

• znać oznaki władzy królewskiej.

• rozumieć pojęcia (objaśniając je): włócznia św. Maurycego, rada książęca, wojowie, wojewoda, roczniki,

• wyjaśnić, jakie okoliczności skłoniły Mieszka I do przyjęcia chrztu,

• ukazać skutki zjazdu gnieźnieńskiego,

• rozpoznać na konkretnych przykładach najważniejsze cechy stylu romańskiego.

POLSKA PODZIELONA – ROZBICIE DZIELNICOWE

• pamiętać imiona książąt dzielnicowych, synów Bolesława Krzywoustego,

• rozumieć pojęcia: zakon rycerski, trójpolówka, lokacja miast, dziesięcina, patrycjat, pospólstwo, plebs,

• określić charakter dzielnicy senioralnej-wyjaśnić, dlaczego państwo krzyżackie stanowiło zagrożenie dla Polski,

• wyjaśnić przyczyny upadku zasady senioratu.

POZIOM PONADPODSTAWOWT

OCENA DOBRA

ROZKWIT PAŃSTWA POLSKIEGO

• umieścić na linii chronologicznej wydarzenia: -śmierć W. Łokietka, koronacja Kazimierza Wielkiego,

• wskazać na mapie straty i nabytki terytorialne za ostatnich Piastów (Pomorze Gdańskie, Śląsk, Kujawy, Ruś Czerwona),

• rozumieć pojęcia: szlachta, przywileje, herb, rektor, uniwersytet.

OCENA BARDZO DOBRA

POCZĄTKI I ROZWÓJ PAŃSTWA POLSKIEGO

• porównać poznane religie z wierzeniami Słowian,

• wskazać na mapie: terytorium monarchii Bolesława Chrobrego,

• podać przyczyny wojen polsko- niemieckich od Mieszka I do Bolesława Krzywoustego,

• wyjaśnić pogański rodowód niektórych obyczajów ludowych,

• wskazać przyczyny zjednoczenia ziem polskich przez Polan,

• ocenić decyzję o chrystianizacji kraju z punktu widzenia interesów państwa,

• porównać metody chrystianizacji (np. św. Wojciech, a Krzyżacy),

• wymienić przykłady budownictwa romańskiego,

• wyjaśnić genezę państwa polskiego na podstawie legend,

• przedstawić zmiany terytorialne państwa polskiego na konkretnych przykładach.

POLSKA PODZIELONA – ROZBICIE DZIELNICOWE

- porównać los Słowian połabskich i Prusów,

• wyjaśnić, na czym polegało znaczenie Krakowa w okresie rozbicia dzielnicowego,

• wykazać rolę W. Łokietka w procesie zjednoczenia kraju.

• określić sytuację polityczną ziem, które nie zostały zjednoczone

• wyjaśnić, dlaczego koronacja odbyła się w Krakowie, a Gniezno straciło swoją pozycję w państwie

ROZKWIT PAŃSTWA POLSKIEGO

• wykazać, jakimi sposobami W. Łokietek i K. Wielki próbowali odzyskać Pomorze Gdańskie.

• wskazać sojuszników i wrogów w polityce zagranicznej ostatnich Piastów.

• wyjaśnić, dlaczego Kazimierz Wielki wiele uwagi poświęcał sprawom wewnętrznym państwa

• wskazać na korzyści płynące z polityki Kazimierza Wielkiego

• ocenić postępowanie Krzyżaków wobec Polski,

• porównać sposoby walki rycerstwa europ. ze sztuką wojenną Mongołów.